Nowy system ROP, czyli Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta, może w najbliższych latach wpłynąć nie tylko na producentów i handel, ale również na transport drogowy oraz logistykę. Planowane przepisy przewidują wprowadzenie opłat za opakowania i większą odpowiedzialność przedsiębiorców za odpady powstające po produktach wprowadzanych na rynek. Choć firmy transportowe nie będą głównymi adresatami nowych regulacji, skutki zmian mogą pojawić się w całym łańcuchu dostaw.

Czym jest ROP?

ROP, czyli Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta, to system, w którym przedsiębiorcy wprowadzający produkty w opakowaniach mają finansowo odpowiadać za późniejsze zagospodarowanie odpadów opakowaniowych. Nowe przepisy wynikają z regulacji unijnych oraz projektu polskiej ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych.

Oznacza to wprowadzenie opłaty naliczanej za każdy kilogram opakowania wprowadzanego na rynek. Wysokość kosztów ma zależeć m.in. od rodzaju materiału i możliwości jego recyklingu.

Choć system ROP jest często określany jako „podatek od opakowań”, formalnie będzie to opłata środowiskowa.

Kogo obejmie nowy system?

Nowe przepisy mają dotyczyć przede wszystkim producentów, importerów, dystrybutorów oraz firm wprowadzających towary w opakowaniach na rynek polski. Branża TSL może odczuć w związku z tym większą presję kosztową, rosnące znaczenie logistyki zwrotnej oraz nowe wymagania dotyczące opakowań transportowych i raportowania środowiskowego.

Zakres obejmie m.in. opakowania:

• plastikowe,
• papierowe,
• szklane,
• metalowe,
• wielomateriałowe.

Największe koszty mogą pojawić się przy opakowaniach trudnych do recyklingu. Projekt przewiduje tzw. ekomodulację, czyli zróżnicowanie stawek w zależności od wpływu opakowania na środowisko.

Dlaczego branża transportowa powinna interesować się ROP?

Firmy transportowe nie będą głównym płatnikiem systemu ROP, ale zmiany mogą mocno wpłynąć na cały łańcuch dostaw. Transport drogowy obsługuje producentów, centra dystrybucyjne, handel i logistykę magazynową. Jeśli koszty opakowań wzrosną, część wydatków może zostać przeniesiona na przykład na osoby realizujące i zarządzające przewozem.

Branża TSL może odczuć skutki szczególnie w obszarze:

• kosztów operacyjnych,
• organizacji przewozów,
• gospodarki opakowaniami zwrotnymi,
• raportowania środowiskowego,
• presji na optymalizację procesów.

Jak ROP może wpłynąć na koszty transportu?

Najbardziej prawdopodobny scenariusz to wzrost kosztów po stronie producentów i sieci handlowych. Firmy będą szukały oszczędności w całym łańcuchu dostaw, także w transporcie. Możliwe skutki mogą być nie tylko negatywne, ale i pozytywne.  „Podatek od opakowań” to w teorii większa presja na konsolidację ładunków, ograniczanie pustych przebiegów, rozwój opakowań wielokrotnego użytku, większe znaczenie logistyki zwrotnej, nacisk na redukcję masy opakowań.

Eksperci wskazują również, że wdrożenie ROP może zwiększyć koszty transportu i magazynowania związane z obsługą odpadów oraz recyklingiem.

Opakowania w logistyce pod większą kontrolą

Nowy system może przyspieszyć zmiany w sposobie projektowania i wykorzystywania opakowań transportowych. Firmy będą analizować wagę opakowań, możliwość recyklingu, zawartość materiałów wtórnych, możliwość ponownego użycia. Wpłynie to także na logistykę magazynową i transportową. Lżejsze lub składane opakowania mogą zmniejszać koszty przewozu i magazynowania.

Czy przewoźnicy będą objęci nowymi obowiązkami?

Wiele zależy od modelu działalności firmy. Przewoźnik może zostać objęty dodatkowymi obowiązkami, jeśli sam wprowadza produkty w opakowaniach, sprzedaje towary pod własną marką, importuje produkty czy wykorzystuje opakowania transportowe w modelu wymagającym rozliczeń środowiskowych.

W części przypadków konieczna może być:

• analiza obowiązków BDO,
• weryfikacja rodzaju używanych opakowań,
• dostosowanie dokumentacji środowiskowej.

Na obecnym etapie część szczegółów pozostaje jeszcze przedmiotem prac legislacyjnych. Projekt ustawy zakłada etapowe wdrażanie systemu od 2026 r., a pełne funkcjonowanie ROP planowane jest na 2028 r.

Jak firmy transportowe mogą przygotować się do zmian?

Mimo że przepisy nie zostały jeszcze ostatecznie uchwalone, warto wcześniej przeanalizować potencjalne ryzyka i koszty. Znaczenie będzie miała również kontrola kosztów operacyjnych oraz większa transparentność danych dotyczących przepływu towarów i opakowań, a także:

• przegląd używanych opakowań transportowych,
• analiza procesów logistycznych,
• ograniczanie odpadów opakowaniowych,
• rozwój logistyki zwrotnej,
• weryfikacja obowiązków środowiskowych,
• współpraca z klientami w zakresie opakowań wielokrotnego użytku.

Znaczenie będzie miała również kontrola kosztów operacyjnych oraz większa transparentność danych dotyczących przepływu towarów i opakowań.

ROP może stać się jedną z ważniejszych zmian wpływających na logistykę i transport drogowy w najbliższych latach. Choć głównymi płatnikami systemu będą producenci i firmy wprowadzające opakowania na rynek, skutki nowych regulacji odczuje cały łańcuch dostaw.

Branża transportowa może spodziewać się większej presji kosztowej, zmian w organizacji przewozów oraz rosnącego znaczenia logistyki opakowań i procesów środowiskowych. Firmy, które wcześniej przygotują się do nowych wymagań, mogą łatwiej dostosować modele operacyjne do nadchodzących zmian legislacyjnych.

Źródła: forsal.pl, gov.pl, kpmg.com, gfplegal.pl, rejestracjabdo.pl, forbes.pl