Przewozy ADR w UE będą kontrolowane według jednolitych zasad od 24 czerwca 2026 r.

Transport materiałów niebezpiecznych od lat należy do najbardziej kontrolowanych obszarów transportu drogowego. Od 24 czerwca 2026 r. przewoźnicy wykonujący przewozy ADR muszą przygotować się na nowe zasady kontroli obowiązujące we wszystkich państwach Unii Europejskiej. Zmiany wynikają z dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2025/1801 i mają ujednolicić sposób prowadzenia kontroli drogowych oraz ocenę stwierdzonych naruszeń.

Brak wymaganych dokumentów, nieważne uprawnienia kierowcy lub poważne nieprawidłowości związane z oznakowaniem czy wyposażeniem pojazdu mogą skutkować nawet natychmiastowym unieruchomieniem ciężarówki.

Spis treści

1. Dlaczego zmieniają się zasady kontroli ADR?
2. Jedna lista kontrolna ADR w całej UE
3. Trzy kategorie ryzyka naruszeń
4. Odpowiedzialność obejmie cały łańcuch logistyczny
5. Jakie elementy będą sprawdzane podczas kontroli?
6. Co może skutkować unieruchomieniem pojazdu?
7. Jak przygotować firmę transportową do nowych kontroli?
8. Podsumowanie

Dlaczego zmieniają się zasady kontroli ADR?

Dotychczas sposób prowadzenia kontroli ADR mógł różnić się pomiędzy państwami członkowskimi. Przewoźnik realizujący ten sam przewóz w Polsce, Niemczech czy Francji mógł spotkać się z nieco innym podejściem służb kontrolnych. Nowe przepisy mają ograniczyć różnice pomiędzy krajami. Celem Komisji Europejskiej jest stworzenie jednolitego systemu kontroli, który będzie stosowany we wszystkich krajach UE według tych samych kryteriów.

Jedna lista kontrolna ADR w całej UE

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie wspólnej listy kontrolnej ADR. Organy kontrolne we wszystkich państwach członkowskich będą korzystać z tego samego formularza podczas kontroli drogowych. Przewoźnicy wykonujący przewozy międzynarodowe mogą spodziewać się bardziej przewidywalnych kontroli, ale jednocześnie mniejszej tolerancji dla braków formalnych.

Co będzie obejmowała kontrola?

• zgodność pojazdu z wymaganiami ADR,
• stan cystern i kontenerów,
• ważność świadectw dopuszczenia,
• poprawność dokumentacji przewozowej,
• oznakowanie jednostki transportowej,
• wyposażenie bezpieczeństwa znajdujące się w pojeździe,
• uprawnienia kierowcy wykonującego przewóz ADR.

Trzy kategorie ryzyka naruszeń

Od 24 czerwca 2026 r. wszystkie naruszenia będą oceniane według jednolitego systemu trzech kategorii ryzyka. Pozwoli to służbom szybciej określić, czy wykryta nieprawidłowość stanowi zagrożenie dla ludzi, środowiska lub infrastruktury.

➡️Kategoria I – najwyższe ryzyko

Obejmuje naruszenia mogące doprowadzić do śmierci, poważnych obrażeń lub znacznych szkód środowiskowych. W takich przypadkach służby mogą natychmiast zatrzymać dalszy transport.

Przykłady:

• brak ważnego zaświadczenia ADR kierowcy,
• przewóz bez wymaganej dokumentacji,
• wyciek substancji niebezpiecznych,
• brak wymaganego oznakowania pojazdu,
• stosowanie niedopuszczonych opakowań lub cystern.

➡️Kategoria II – średnie ryzyko

Dotyczy naruszeń, które nie wymagają natychmiastowego zatrzymania pojazdu, ale powinny zostać usunięte możliwie szybko.

Przykładem mogą być niekompletne wyposażenie bezpieczeństwa, brak wymaganych instrukcji pisemnych lub nieprawidłowe oznakowanie opakowań.

➡️Kategoria III – niskie ryzyko

Obejmuje głównie uchybienia formalne, które nie powodują bezpośredniego zagrożenia. Ich usunięcie może nastąpić w późniejszym terminie.

Odpowiedzialność obejmie cały łańcuch logistyczny

Nowe przepisy wyraźniej wskazują, że odpowiedzialność za zgodność przewozu z ADR nie spoczywa wyłącznie na przewoźniku. Kontrola może wykazać nieprawidłowości przypisane także innym uczestnikom procesu transportowego.

Odpowiedzialność może dotyczyć:

• nadawcy,
• załadowcy,
• pakującego,
• napełniającego,
• operatora cysterny,
• przewoźnika,
• rozładowującego,
• odbiorcy.

Znaczenie dokumentowania poszczególnych etapów przygotowania przesyłki do transportu będzie więc jeszcze większe niż dotychczas.

Jakie elementy będą sprawdzane podczas kontroli?

Przewoźnicy ADR powinni zwrócić szczególną uwagę na kompletność dokumentacji i wyposażenia pojazdu. Jak wynika z nowych wytycznych, właśnie te obszary będą oceniane bardzo szczegółowo.

Kontrolerzy mogą sprawdzać między innymi:

• dokument przewozowy ADR,
• instrukcje pisemne ADR,
• świadectwo ADR kierowcy,
• świadectwo dopuszczenia pojazdu,
• wyposażenie ochronne,
• gaśnice,
• oznakowanie i tablice barwy pomarańczowej,
• zgodność przewożonego towaru z dokumentacją.

Co może skutkować unieruchomieniem pojazdu?

Najbardziej dotkliwą konsekwencją nowych przepisów będzie możliwość natychmiastowego zatrzymania transportu do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Dotyczy to przede wszystkim naruszeń zaliczonych do pierwszej kategorii ryzyka.

Ryzyko unieruchomienia pojazdu występuje między innymi przy braku dokumentów ADR, nieważnym zaświadczeniu ADR kierowcy, wycieku substancji niebezpiecznych, braku wymaganego oznakowania oraz przy przewozie towarów w niedopuszczonych opakowaniach lub cysternach.

Jak przygotować firmę transportową do nowych kontroli?

Choć przepisy dotyczą przede wszystkim sposobu prowadzenia kontroli, wiele firm powinno zweryfikować swoje procedury jeszcze przed kolejnymi przewozami ADR. Warto przeprowadzić wewnętrzny audyt dokumentacji i wyposażenia pojazdów oraz sprawdzić aktualność uprawnień kierowców. Znaczenie będzie miało również prawidłowe przypisanie obowiązków pomiędzy uczestnikami łańcucha dostaw.

Przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę szczególnie na:

• ważność świadectw ADR kierowców,
• kompletność dokumentów przewozowych,
• wyposażenie bezpieczeństwa,
• oznakowanie pojazdów i opakowań,
• procedury współpracy z nadawcami i załadowcami,
• dokumentowanie czynności związanych z przewozem ADR.

Nowa lista kontrolna, wspólna klasyfikacja naruszeń oraz większy nacisk na odpowiedzialność wszystkich uczestników łańcucha logistycznego mają zwiększyć bezpieczeństwo przewozu towarów niebezpiecznych. Przewoźnicy, którzy zadbają o kompletność dokumentów, aktualne uprawnienia kierowców i zgodność wyposażenia pojazdów z wymaganiami ADR, ograniczą ryzyko przestojów, kar oraz problemów podczas kontroli drogowych.

Źródła: Dyrektywa delegowana Komisji (UE) 2025/1801, Komisja Europejska, ADR 2025, Transport w Praktyce.